Svake godine 21. marta obeležava se Međunarodni dan šuma, dan posvećen podizanju svesti o značaju svih tipova šuma i drveća za život na planeti. Ovaj datum ustanovila je Generalna skupština Ujedinjenih nacija 2012. godine, sa ciljem da podstakne države, organizacije i građane da kroz edukaciju, sadnju i zaštitu prirode ukažu na to koliko su šume važne za sadašnje i buduće generacije.

Tema 2026: Šume i ekonomije

Ovogodišnja tema Međunarodnog dana šuma je „Šume i ekonomije“. Ona skreće pažnju na to da šume nisu važne samo zbog prirode i biodiverziteta, već i zbog života ljudi, lokalnih zajednica i održive ekonomije. Šume doprinose zapošljavanju, prihodima, proizvodnji obnovljivih sirovina i hrane, ali istovremeno čuvaju zemljište, vodu i uslove za poljoprivredu i zdraviji život.

Šume su mnogo više od drveća

Šume pokrivaju oko 31% kopnene površine sveta i predstavljaju jedan od najvažnijih prirodnih sistema na Zemlji. One čuvaju ogromne količine ugljenika, regulišu padavine, štite zemljište od erozije i pružaju dom najvećem delu kopnenog biodiverziteta. U njima žive brojne biljne i životinjske vrste, a njihov značaj za stabilnost ekosistema je nemerljiv.

Pored ekološke uloge, šume imaju i snažnu društvenu i ekonomsku vrednost. Milioni ljudi širom sveta direktno zavise od šuma zbog hrane, ogreva, sirovina, prihoda i svakodnevnog opstanka. Prema podacima FAO, šume su važne i za snabdevanje energijom, jer mnogim domaćinstvima obezbeđuju gorivo za grejanje i kuvanje.

Zašto je zaštita šuma danas važnija nego ikad

U vremenu klimatskih promena, sve češćih suša, požara, seče i pritisaka na prirodne resurse, zaštita šuma postaje pitanje opstanka, a ne samo ekologije. Zdrave šume pomažu u ublažavanju klimatskih promena tako što vezuju ugljen-dioksid, štite izvorišta vode i doprinose otpornosti zajednica na ekstremne vremenske uslove. Kada izgubimo šumu, ne gubimo samo stabla – gubimo zaštitu, ravnotežu i deo prirodnog sistema koji nas održava.

Novi Sad i šume: lokalna priča koja nas se direktno tiče

Kada govorimo o Međunarodnom danu šuma, ta tema za Novi Sad nije ni daleka ni apstraktna. Naša svakodnevica je snažno povezana sa prirodnim prostorima koji okružuju grad i čuvaju njegovu ekološku ravnotežu. Na teritoriji Grada Novog Sada, u zvaničnom izveštaju o stanju prirode, među zaštićenim područjima od nacionalnog značaja navode se Nacionalni park Fruška gora, Specijalni rezervat prirode Koviljsko-petrovaradinski rit i Spomenik prirode Dunavski park. Taj spoj šuma, priobalja, ritova i urbanog zelenila pokazuje da Novi Sad ima posebno bogat prirodni okvir koji treba čuvati i razvijati.

Za Novi Sad, šume nisu važne samo kao izletišta ili lep pejzaž. One utiču na kvalitet vazduha, ublažavaju letnje vrućine, doprinose očuvanju biodiverziteta i stvaraju zdravije uslove za život u gradu i njegovoj okolini. Zato je važno da se o šumama ne govori samo 21. marta, već tokom cele godine – kroz edukaciju, sadnju, zaštitu postojećeg drveća i odgovornije planiranje urbanih prostora.

Posebno je važno što se i na lokalnom nivou sprovode aktivnosti usmerene na unapređenje zelenila. Grad Novi Sad je 2025. godine istakao projekte očuvanja i unapređenja zelenila malih urbanih celina ради poboljšanja kvaliteta vazduha i izgleda urbanih površina, a realizovani su i projekti sanacije i unapređenja zelenih površina u prigradskim naseljima. To pokazuje da briga o zelenilu nije samo simbolična tema, već konkretan deo razvoja grada.

Šta možemo da uradimo

Međunarodni dan šuma je prilika da se podsetimo da briga o prirodi ne počinje velikim kampanjama, već malim svakodnevnim odlukama. To može biti sadnja drveta, podrška akcijama ozelenjavanja, odgovorno korišćenje papira i drvnih proizvoda, zaštita lokalnih zelenih površina ili edukacija dece i mladih o značaju šuma. Svako od nas može da doprinese da šume ostanu izvor života, zdravlja i ravnoteže.

Na EkoHeroju verujemo da zaštita prirode počinje znanjem, ali se menja delovanjem. Zato je Međunarodni dan šuma više od datuma u kalendaru – to je podsetnik da bez šuma nema ni zdrave životne sredine, ni stabilne klime, ni održive budućnosti.